English 

Á anarkistavefnum Andspyrnu birtist nýlega greinin Ímynd og ofbeldi sem beinist gegn „íslenskum anarkistum“ og þá sérstaklega þeim anarkistum sem aðhyllast ofbeldisfullar andófsaðgerðir. Eftir lestur greinarinnar virðist sem greinahöfundurinn, sem kallar sig VV, beini flestum spjótum sínum að þessari vefsíðu, Aftöku, og umræðunni sem á henni fer fram, þó hann nefni hana aldrei á nafn. Dæmin sem hann tekur til rökstuðnings á máli sínu – dæmi sem hann snýr reyndar yfirleitt út úr og fer rangt með – virðast flest koma héðan og þar af leiðandi sjáum við ekki annað í stöðunni en að halda umræðunni gangandi og svara skrifum VV.

Áður en lengra er haldið er nauðsynlegt að taka tvennt fram. Annars vegar hefur það nokkrum sinnum áður gerst að svokallaðar „innanborðsdeilur“ eigi sér stað á opinberum vettvangi meðal anarkista hér á landi – og það einmitt hér á Aftöku. Í kjölfar atburðar þann 17. júní 2008, þegar anarkisti vippaði sér upp á þak stjórnarráðsins við Lækjargötu, skar á snúru fánastangar á þaki hússins og kom fána Jörundar Hundadagakonungs fyrir á fánastönginni, blöskraði greinahöfundi vefsíðunnar Anarchism.is sem þá var virk – eða var í það minnsta á netinu – og skrifaði harðorða grein gegn þeim sem hann kallaði „lífsstíls-anarkista“. Við á Aftöku svöruðum honum auðvitað um hæl og í kjölfarið myndaðist umræða sem virtist fara afar illa í marga anarkista, því ítrekað vorum við gagnrýnd fyrir að stuðla að innanborðsdeilum sem hefðu aðeins eitt í för með sér: klofningu meðal anarkista á Íslandi.

En gagnrýnin á Anarchism.is var auðvitað einungis til þess fallin að henni væri fylgt eftir; að þeir anarkistar sem sætu undir smásjá gagnrýnandans svöruðu fyrir sig og sína líka. Einhverjir myndu kannski kalla það lýðræðislega umræðu en við kjósum að kalla það samskipti. Og nú, þegar við svörum VV og höldum þannig áfram samskiptum við anarkista á Íslandi, getum við ekki annað en vonað að allar ásakanir um klofningu og sundurlyndi verði skildar eftir utan umræðunnar. Fólk býst varla við því að ásakanir VV fengju að standa ósvaraðar? Og þá sýst VV sjálfur!?

Hins vegar er vert að taka það fram að við áttum okkur ekki alveg á því hvað VV á við þegar hann alhæfir um „íslenska anarkista“. Íslenskir anarkistar – eða anarkistar á Íslandi eins og við viljum heldur kalla þá – eru ekki einn samstilltur hópur eins og sést einmitt svo skýrt á grein VV, og því vekur það furðu að hann skuli alhæfa svona um eins misjafna og fjölbreytta hreyfingu og hreyfing anarkista er.

Bandbrjálaðir Leninistar og blindfullir unglingar á Borgarnesi
Til að byrja með segist VV vera orðinn „langþreyttur á því að verja hugmyndafræði [sína] – anarkismann – fyrir ranghugmyndum hins borgaralega samfélags“. Hann segist vera þreyttur á að þurfa að „verja hugmyndafræði sem byggir á mannúð, samvinnu, frelsis-, réttlætis- og jafnréttishugsjónum“ fyrir þeim hugmyndum „að anarkistar séu lítið annað en skemmdarvargar og ofbeldisseggir [sem] séu á móti bókstaflega öllu“ – að anarkisminn sé ekki annað en „umgjörð utan um skemmdarfýsn og hatur“.

Og VV veit víst hvaðan ranghugmyndir hins borgaralega samfélags koma – nefnilega frá skoðanasystkinum hans sem keppast við að „viðhalda ranghugmyndunum, ala á fordómum, og baða sig svo upp úr neikvæðri umfjölluninni“ sem anarkistar hljóta í kjölfarið.

En í stað þess að benda á þessar ranghugmyndir og staðfesta að þær séu raunverulega „rangar“ – og í stað þess að benda á konkret dæmi um hvernig skoðanasystkini hans ala á fordómum og baða sig svo uppúr neikvæðri athygli – reifar VV sína söguskoðun á herskáu andófi anarkista á 19. og 20. öldinni. Það er svo ekki fyrr en að því loknu sem fyrsta dæmið um myndum ranghugmynda birtist lesendum, sem að sögn VV er dásömun anarkista á ofbeldisverkum „bandóðra Leninista eins og RAF“ (Rote Arme Fraktion eða Baader-Meinhof eins og skæruliðahópurinn þýski hefur oft verið kallaður).

Eftir mikla leit tókst okkur ekki að finna þessa dásömun sem VV heldur fram að hafi átt sér stað. Hér á Aftöku fundum við eina tilvitnun í Ulrike Meinhof, einn af liðsmönnum RAF, en sú tilvitnun átti afskaplega vel við greinina sem hún birtist við – algjörlega óháð pólitískri draumsýn Ulrike eða annarra „bandóðra Leninista“. Reyndar er tilvitnunin svo falleg og viðeigandi þegar við kemur herskáu og róttæku andófi gegn ríkjandi kerfi, að við ráðum ekki við okkur og birtum hana hér aftur: “Protest is when I say this does not please me. Resistance is when I ensure what does not please me occurs no more.”

Eflaust hafa einhverjir anarkistar stúderað sögu RAF og annarra vopnaðra andófshreyfinga sem spruttu upp úr mótmælunum gegn Víetnamstríðinu, til að mynda hinum bandarísku The Weather Underground. Öskra! – hreyfing byltingarsinnaðra stúdenta, sýndi í vetur heimildarmynd um síðarnefnda hópinn og hér á Aftöku hafa að sama skapi birst greinar sem að einhverju leyti fjalla um hann og sömuleiðis The Black Panthers hreyfinguna. Enda ekkert athugavert við að kynna sér söguna og velta fyrir sér tilkomu vopnaðs andófs, upp úr hverju það sprettur og hver réttlætingin er fyrir því; hvaða árangur það ber og hvaða árangur var lagt upp með. En ekkert af þessu felur í sér þessu umtöluðu „dásömun“ – ekkert!

Svipaðar rangar ásakanir koma svo fram hjá VV þegar hann segir íslenska anarkista (og á þá líklega við þá alla eða hvað?) vera „vælandi á heimasíðum“, eyðandi tíma sínum í að „rífast um hvort unglingar í Borgarnesi séu að hneigjast til anarkismans vegna þess að þeir í blindfullu æði köstuðu bensínsprengju í lögreglustöð!“ Þessi rifrildi er hvergi að finna en í umtöluðum áramótaannál Aftöku segir að bjartasta von ársins 2009 séu krakkarnir sem „köstuðu mólótov-kokteilum í lögreglustöðina á Borgarnesi.“ Í umræðunum sem mynduðust vegna annálsins, og spanna tæpar áttatíu athugasemdir, er hvergi frekar minnst á unglingana á Borgarnesi; engin rifrildi um hvort þau séu anarkistar eður ei. Hér er VV aftur að bulla!

Og í þetta sinn er það fleira sem sker í eyrun en hrein og klár lygin. Hér er um að ræða sömu fordómana og ímyndaróttann sem birtust í janúar síðasta árs þegar lögreglan og sjálfskipaðir leiðtogar uppreisnarinnar tóku saman höndum og fordæmdu ofbeldi og skemmdarverk sem þau sögðu ekki vera hluta af mótmælunum og ekki vera framkvæmd af mótmælendum, heldur góðkunningjum lögreglunnar, eiturlyfjaneytendum og óeirðarseggjum. Bæði lögreglan og talsmenn friðsamra mótmæla gáfu með orðum sínum til kynna að eiturlyfjaneitendur og góðkunningjar lögreglunnar hefðu engu að mótmæla og ættu þar af leiðandi ekkert erindi niður á Austurvöll.

Með skrifum sínum gefur VV til kynna að mólótov-árásin á lögreglustöðina á Borgarnesi sé einungis tilkominn vegna áfengisneyslu þeirra sem köstuðu kokteilunum. Við á Aftöku getum fallist á að áfengisneysla og árásir gegn öflum á borð við lögregluna sé ekki alltaf gáfulegasti kokteillinn – en þá einungis ef árásarfólkið kemst ekki upp með verknaðinn, því þannig mun lögreglan og samfélagsrýnar á borð við VV gera lítið úr árásinni og aftengja hana öllu nema áfengisfíkn. Við höfum aldrei haldið því fram að anarkistar hafi verið á ferð í Borgarnesi þann 26. nóvember sl. og satt best að segja skiptir það okkur litlu sem engu máli. En það er fjarstæða að halda því fram að árásin hafi verið hugsunarlaus; laus við vel skiljanlega og réttmæta andúð árásfólksins á lögreglunni.

Og fyrst við erum að tala um hugmyndir þá er það er VV kannski ókunnugt en það hafa ekki allir tíma, aðstöðu eða áhuga á að liggja yfir bókum, stúdera sögu, heimspeki og orðræðu, og þjálfa sig upp í að geta útskýrt pólitíska afstöðu sína með fræðilegum hætti. Sumt fólk lifir einfaldlega lífinu og verður fyrir reynslu sem það byggir skoðanir sínar og viðhorf á; skoðanir sem ekki verða lítillækkaðar með ásökunum að vera ekki nógu fræðilega greindar og útskýrðar.

Ímyndaður óraunveruleiki – eru Marxistar að meikaða?
Og hér er ekki við staðar numið hvað varðar fullyrðingu VV um hina vælandi anarkista. Síður en svo, því hún kemur í beinu framhaldi af því þegar VV tekur sig til og útskýrir hversu „úr tengslum íslenskir anarkistar eru við raunveruleikann sem þeir búa við“. Að hans sögn hafa Marxistar hér á landi stofnað til heimvarnarliðs sem á að koma til með að verja fólk fyrir ríkisvaldinu þegar að því kemur að lögreglan fer að henda fólki út úr húsum sínum með valdi. Á sama tíma og þetta á sér stað, segir VV að anarkistarnir séu á netinu að væla um ofangreinda mólótov-árás, og gefur þannig til kynna að Marxistar séu að gera eitthvað en anarkistar ekkert. Þeir síðarnefndu eru nefnilega ekki í tengslum við raunveruleikann!

Þessi alhæfing er svo illa ígrunduð að henni er vart svaravert. En við svörum henni samt, þó það sé erfitt að átta sig á því hvar skal byrja. Sjáum nú til:

Til að byrja með hefur það algjörlega farið fram hjá okkur á Aftöku (sem auðvitað tölum ekki fyrir hönd allra anarkista á Íslandi, svona rétt til að minna á það) að Heimavarnarliðið séu Marxísk samtök eða eitthvað í þá áttina. Það getur vel verið að Marxistar hafi staðið að stofnun þess en hverjum þeim sem vill berjast gegn kúgun ríkisins og hindra að lögreglan beri fólk út af heimilum sínum og út á götuna, er frjálst að ganga til liðs við Heimavarnarliðið. VV virðist hins vegar vita það að engir anarkistar hafi gengið í hópinn eða hugsi sér að gera svo, heldur ætli þeir sé að halda áfram að rífast um lögreglustöðina á Borgarnesi á netinu – sem þeir hafa reynar aldrei gert hingað til, en það er líklegast aukaatriði fyrir VV.

Hann hefur þar að auki líklega verið of upptekinn við að ímynda sér fyrrnefnd rifrildi og dásömum anarkista á Leninistum, til að átta sig á því að hópur anarkista hefur í tvö ár staðið á Lækjartorgi hvern laugardag og gefið mat undir nafni hinnar þrjátíu ára gömlu og alþjóðlegu anarkistahreyfingar Food Not Bombs. Matargjöfin er samblanda af beinni aðgerð gegn sölu og framleiðslu matar innan hins kapítalíska markaðskerfis annar vegar, og fordæmi fyrir annars konar samfélag hins vegar; „samfélag þar sem þarfir fólks vega þyngra en græðgi og ríkidæmi“, svo við vitnum beint í yfirlýsingu Food Not Bombs hópsins.

Okkur líður hálf kjánalega að þurfa að telja þetta upp fyrir anarkistanum VV en þar að auki hafa anarkistar haldið uppi ötulli baráttu fyrir lífsréttindum flóttamanna sem koma hingað til lands.

Anarkistarnir sem standa að Saving Iceland hreyfingunni hafa barist gegn stóriðjuvæðingu Íslands – eyðileggingu íslenskra öræfa fyrir álframleiðslu – og gert það í samvinnu við andófshreyfingar víðs vegar í þriðja heiminum, þar sem neikvæð áhrif álframleiðslu og virkjanaframkvæmda eru enn sýnilegri en hér á landi.

Öskra! – hreyfing byltingarsinnaðra stúdenta, virðist á öllum sýnilegum ummerkjum að dæma vera að mestu leyti byggð upp á anarkískri hugmyndafræði, og þó lítið hafi heyrst frá hreyfingunni upp á síðkastið verður seint sagt að hún hafi setið auðum höndum frá því að hún spratt upp í janúar síðasta árs.

Anarkistar tóku yfir hús við Vatnsstíg í vor og spíttu inn í samfélagsumræðuna, sem þá var yfirfull kosningaáróðri stjórnmálaflokkanna, bráðnauðsynlegri umræðu um togstreitu eigna- og nýtingarréttarins. Viku seinna þegar sérsveit Ríkislögreglustjóra mætti á staðinn og hugðist henda fólkinu út, börðust anarkistarnir af þó ekki nema hálffullum móði, en héldu sérsveitinni frá í þrjá tíma, vopnaðir grænmeti og mjólkurafurðum einum saman. Þetta færði þeim reynslu sem gætu nýst Heimavarnarliðinu vel – ef það þá kemur einhvern tíma til þess að það verji eitthvert heimili fyrir árásum lögreglunnar.

Þrjár virkar vefsíður anarkistar eru í gangi þessa stundina og fyrsta anarkistatímaritið Íslandssögunnar – Svartur Svanur – leit dagsins ljós síðasta vetur. Stærðarinnar anarkistabóksafn hefur verið starfrækt hér árum saman og sömuleiðis bókaútgáfan Andpsyrna, sem er jú einmitt sá vettvangur sem VV kaus að birta ásakanir sínar á.

Þurfum við svo eitthvað að ræða þátttöku og árangur anarkista í uppreisninni sem sífellt er kölluð búsáhaldabyltingin? Flestir eru sammála um að anarkistar hafi ýtt henni áfram, hvatt til almennrar óhlýðni og þannig átt stóran þátt í falli ríkisstjórnarinnar.

Öllu þessu virðist VV hafa misst af í heilasmíði sinni á óraunveruleikaheimi íslenskra anarkista. En hann sleppur ekki svona auðveldlega. Ábyrgð fylgir alhæfingum á borð við hans og við krefjum hann því svara. Eru anarkistar á Íslandi virkilega svona ótengdir raunveruleikanum sem þeir búa í?

O… of… ofb… ofbeldi! (já einu sinni enn!)
Sem betur fer hættir VV við að sálgreina anarkista og afgreiða það sem hann kallar „óeirðafíkn margra aktívista út frá pathologiskri örvæntingu þeirra sem vilja gjörbreytt ástand en sjá ekki fram á það“. Og hann viðurkennir meira að segja að hafa sjálfur staðið í níhilískri andúð á samfélaginu „með tilheyrandi ofbeldisdýrkun“ eins og hann vill að orði komast. En hvaðan kemur þessi „dýrkun“ sem hann talar um? Á hverju byggir hann fullyrðingar sínar um að meðal anarkista á Íslandi sé til staðar dýrkun á ofbeldi? Það er jú einna helst ofbeldi sem anarkistar berjast gegn – er það ekki?

Þegar hér er komið sögu verður augljós sá ágreiningur sem á sér stað milli anarkista um hvað ofbeldi er, hvenær því sé beitt og af hvaða einstaklingum eða öflum. Margir anarkistar skilgreina yfirvald eitt og sér sem form ofbeldis; þegar lítil elíta manna stjórnar stórum samfélögum og beitir fyrir sér einkaleyfi undirmanna sinna, lögreglunnar, á ofbeldi. Að sama skapa má greina sjálfskipuð yfirráð mannsins yfir náttúrunni og leyfi hans til að ganga ótakmarkað á náttúrulegar auðlindir jarðarinnar, sem ofbeldi.

Anarkistinn og rithöfundurinn Derrick Jensen hefur sett fram það sem hann segir vera almennt samþykkta skilgreiningu á orðinu ofbeldi í svokölluðum siðmenntuðum samfélögum. Samfélagið – og þetta hljóta allir anarkistar að sammælast um – er byggt á stigveldispíramída. Ofbeldisfullir verknaðir eru samkvæmt honum aðeins álitnir ofbeldi ef þeir færast upp stigveldið, t.d. þegar valdalaus maður lemur lögreglumann. Komi ofbeldið hins vegar ofan frá og fari niður, t.d. þegar lögreglumaður lemur valdalausan mann eða þegar risastífla drekkir tugum ef ekki hundruðum ferkílómetra ómannlegs lífs, er látið eins og það hafi ekki átt sér stað. Eða það er kallað öðrum nöfnum á borð við réttlæti, lög og reglur og þar fram eftir götunum.

Þessi skilgreining – sem svo sannarlega er sönn, butséð frá hvort fólk er meðvitað eða ómeðvitað um hana – ákvarðar hvers konar hegðun er réttlætanleg og hvaða hegðun er óréttlætanleg í þessu samfélagi. Og það virðist eiga við um anarkista jafnt sem aðra. Þess vegna fer það fyrir brjóstið á VV að hér á Aftöku sé ítrekað hvatt til þess að pólitískt ofbeldi sé ekki hunsað, heldur því beitt af fullri hörku gegn ofbeldisfullum öflum ríkisins.

Einstaklingur fæðist inn í þennan heim, óaðspurður og óumbeðinn. En hann fæðist inn í ríkjandi kerfi sem færir honum frelsisskerðingu og kröfu um að feta í lífi sínu fyrirframgefna og einsleita slóð. Hann hefur um tvennt að velja: að taka þátt eða streitast á móti. Og fyrir hvort tveggja er honum umbunað með stýringu og ofbeldi. Tilvist manns í mannlegu samfélagi neyðir hann til selja líkama sinn og tíma til þess eins að geta haldið sér á lífi, þó engin af þeim hindrunum sem standa í vegi fyrir að hann lifi frjáls séu náttúrulegar. Þær eru allar skapaðar af yfirvöldum og er öllum viðhaldið af yfirvöldum. Þetta er ofbeldi í sinni hreinustu mynd.

En það virðist sem margir, og jafnvel anarkistar, séu ekki tilbúnir til að viðurkenna þetta ofbeldisfulla eðli samfélags sem byggt er á slíku stigveldi, heldur gangist sjálfviljugir undir barsmíðar kerfisins í afneitun sinni á ofbeldinu sem beitt er gegn þeim. Og sökum þessa keppist fólk við að halda í kennda friðsemdina, jafnvel þegar kemur að baráttu gegn ríkinu og öðrum formum yfirvalda; að bíða og bíða langtímum saman eftir því að verða fyrir enn frekara og líkamlegra ofbeldi af hálfu yfirvalda í stað þess að ráðast beint gegn því.

Heimavarnarliðið sem VV er svo hrifinn af hefur tekið fram að það gangi friðsamlega fram í aðgerðum sínum en áskilji sér rétt til að verja hendur sínar; semsagt að beita fyrir sér sjálfsvörn ef kemur til ofbeldis af hálfu lögreglunnar. En hvað eru útburðirnir sem Heimavarnarliðið ætlar að berjast gegn annað en árás ríkisins? Ofbeldi ríkisvaldsins?

Það er eins og fólk telji sig þurfa að sanna fyrir náunganum sér við hlið að það búi undir kúgun og ofbeldi yfirvalda áður en það réttlætir fyrir sér gagnárás. VV segir til að mynda að þegar mótmæli gangi of langt að mati yfirvalda, muni „lögreglan beita ofbeldi og þá [sé] full ástæða til að svara því fullum hálsi.“ Þannig jánkar hann þeirri hugmynd að við búum við einhvers konar „frið“ eins og staðan er í dag; í það minnsta við ástand sem í samanburði við ástand annars staðar í heiminum eða á öðrum tíma í sögunni, er nógu „friðsamt“ til að réttlæta ekki ofbeldisfullt andóf.

VV segir að „ofbeldið sem slíkt [sé] hvorki æskilegt né aðdáunarvert“ og Aftaka tekur undir að það væri æskilegra ef fólk þyrfti ekki að setja sig í þau hættulegu spor að ráðast gegn valdinu með ofbeldi. Miðað við afl lögreglunnar og þann almenna stuðning sem ofbeldi hennar hefur – og þar með þann litla stuðning sem ofbeldi gegn lögreglunni hefur – er það alls engin draumastaða að ráðast gegn lögreglunni.

En einmitt það gerir árásarfólkið aðdáunarvert eða í það minnsta virðingarvert fyrir hugrekki sitt; að þora að ráðast gegn slíkri valdastofnun og ráðast gegn almannaáliti sem troðið hefur verið í haus fólks með markvissum ímyndarherferðum lögreglunnar sem hefjast strax í leikskólum kerfisins.

Það breytir því ekki að pólitísk ofbeldi í andófi er ekki markmið heldur aðferð. Ofbeldi er aðferð sem til að mynda má nota til að gera lögregluna óvinnufæra, veikja þannig innviði kerfisins og stuðla þannig frekar að hruni þess. Lögreglan þjónar m.a. því hlutverki að standa vörð um valdhafa og aðra eimbættismenn, stofnanir og meira að segja byggingar kerfisins. En séu lögreglumenn gerðir óvinnufærir, hver á fætur öðrum, gerir það þeim sífellt erfiðara að sinna þessum skyldustörfum sínum.

Er það ekki annars það sem anarkistar vilja? Hrun ríkjandi kerfis? Byltingu frekar en umbætur?

Og nú, það sem allir hafa verið að bíða eftir: Byltingin!
Þó það verði seint efast um að anarkistar vilji umbætur á kerfinu – hvað er hugmyndin um samfélag án yfirvalda annað en byltingarkennd? – er það alls ekki sjálfgefið að þeir sameinist í hugmyndinni um byltingu, í það minnsta ekki þess konar byltingu sem VV lýsir í grein sinni.

„Þegar kemur að byltingu mun verða ofbeldi. Það er sorgleg, en sönn, staðreynd“ segir VV og talar þannig um byltingu sem einn tiltekinn atburð. Eins og þegar komi að byltingunni breytist allt saman, eins og himininn opnist og andrúmsloftið umbreytist úr grámollulegu andrúmslofti doða og þöggunar yfir í orkufullt andrúmsloft byltingarinnar, þar sem lögreglan verður ofbeldifull eða ofbeldisfyllri og þá – sökum hins ógurlega byltingarástands – sé réttlætanlegt að berjast á móti og „vera viðbúinn. Kunna að búa til molotov-kokteila, vita hvar hægt sé að grafa upp handhæga steina.“

Og ekki ætlum við á Aftöku að fullyrða um atburði sem við höfum ekki upplifað sjálf. Vilji fólk kynna sér rússnesku og frönsku byltingarnar, og spænsku borgarastyrjöldina sem VV minnist einnig á, eru til gáfulegri staðir en Aftaka til að skoða. En við verðum samt sem áður að efast um þessa hugmynd um einhvern tímann komi að byltingunni frekar en að byltingin sé gegnumgangandi og stanslaust ferli. Vissulega verða til aðstæður sem virka líklegri en aðrar til að leiða af sér róttækar breytingar. Öll þau sem stóðu á Austurvelli síðasta vetur hafa eflaust fundið fyrir einkennilegri og sérstakri tilfinningu sem að öllum líkindum hafa aukist eftir því sem átökin hörnuðu. Vonir fólks og þrár voru misjafnar varðandi það sem koma skildi „ eftir“ að sýnilegasta markmið uppreisnarinnar – afsögn ríkisstjórnar Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks – væri náð. Sumir vildu bara nýja ríkisstjórn, nýtt fólk í gömlu nærbuxunum; einhverjir vildu skrifa nýja stjórnarskrá og halda þjóðfundi; aðrir vildu það sem kallað var beinna lýðræði, fleiri þjóðaratkvæðagreiðslur og möguleikann á óflokksbundnu persónukjöri til þings; enn aðrir vildu miklu róttækari og dýpri breytingar á öllu samfélaginu. Það sem hélt þessum annars fjölbreytta og ósamstæða hóp saman var án nokkurs vafa andrúmsloftið í samfélaginu, sem einhverjir myndu segja að hafi lyktað af byltingu.

Og við þessa skilgreiningu sættum við okkur: að stundum verði til ástand með sterkari byltingarlykt en önnur. Og það hefur sennilega verið raunin í frönsku og rússnesku byltingunni, þrælauppreisninni á Haítí, spænsku borgarastyrjöldinni á Spáni og hér á landi síðasta vetur. En ef við lítum á svokallaðar „byltingar“ sögunnar og skiljum hvað hefur gerst eftir þær, hvernig samfélögin sem farið hafa í gegnum þær hafa endað uppi, kemur í ljós að byltingin sem slík – einstakur atburður eða röð nokkra atburða á stuttum tíma – þarf alls ekkert að leiða af sér neitt betra ástand heldur en ríkti á viðkomandi stað fyrir byltingu. Harðræðisstjórnir hafa fljótt tekið völdin og troðið á fólki með framkvæmd sinnar hugmyndafræði; algjörlega á skjön við það sem kalla mætti almennan vilja andspyrnunnar sem knúði byltinguna áfram.

Og VV virðist hafa áhyggjur af þessu, því hann segir: „Það sem á eftir [byltingunni] kemur krefst hins vegar uppbyggilegs aðhalds og gagnrýni, ekki bölsýni og besserwisser-háttalags. Samstarfs á gagnrýnum grundvelli anarkismans, stanslausum tilraunum til að færa farveg byltingaraflsins í átt frelsis og réttlætis án þess að hrekja frá sér þeim öflum sem keyra byltinguna áfram.“ Með öðrum orðum, að atburðurinn bylting sé ekki nóg; að honum loknum þurfi að halda vinnunni áfram.

Búsáhaldauppreisnin er afskaplega gott dæmi um þetta, þó hún falli líklega ekki undir þá skilgreiningu sem VV á við þegar hann talar um byltingu. Fyrsta verkefnið tókst: að koma ríkisstjórninni burt. Öðrum kröfum, sem í upphafi var gert jafn hátt til höfuðs af uppreisnarfólkinu, t.d. að stokkað yrði upp í stjórnum Seðlabankans og fjármálaeftirlitsstofnanna, var ekki fylgt eins fast eftir en ný ríkisstjórn sá reyndar á endanum um að það yrði gert. Fólkið sem hafði staðið úti á götunum, fólkið sem var nýbúið að komast að því hversu uppörvandi og sterkt það getur verið að taka yfir svæði, sýna skoðun sína í verki og berjast af krafti gegn mótbárum, yfirgaf göturnar og sú gróska sem hafði átt sér stað í kringum uppreisnina drabbaðist að mestu leyti niður, tók krappa beygju í anda Borgarahreyfingarinnar eða umbreyttist í tækifærismennskuna sem einkennir öll síð-búsáhaldauppreisnar verkefnin, kreppumyndirnar og -bækurnar allar sem nú eru komnar markað. Jafn snöggt og hávaðinn braust út um haustið varð nú þögn sem ríkir enn.

Samkvæmt hugmyndum byltingarsinna og samkvæmt skrifum VV hefði þurft að halda byltingarferlinu áfram í átt að frelsi og réttlæti. Og því erum við sammál – búsáhaldauppreisninni hefði átt að fylgja eftir miklu betur en á endanum var gert. En í stað þess að spá of mikið í atburði sem samkvæmt hugmyndum VV flokkast sem bylting ættum við að horfa á þau dæmi sem hann tekur sjálfur.

Í kjölfar rússnesku byltingarinnar 1917 voru anarkistarnir Emma Goldman og Alexander Berkman meðal þeirra sem fóru til Rússlands til að upplifa byltinguna og fylgja henni eftir. Þrátt fyrir að hafa strax í upphafi rúmlega árs langar veru sinnar í Rússlandi, bæði orðið vitni að og heyrt sögur af því hvernig byltingarstjórn (bandbrjáluðu?) Bolsévíkanna kúgaði íbúa landsins, barði þá og hélt niðri, viðhélt fátækt þeirra og neyð á sama tíma og byltingarelítan lifði við mestu vellystingar – og þrátt fyrir að hafa orðið vitni af því hvernig yfirvöld kúguðu andófsfólk og þar með talið anarkista – ákváðu þau að gefa eftirfylgni byltingarinnar séns. En hverju gáfu þau séns? Eðlilegu áframhaldi byltingarástandsins eða valdníðslu byltingarstjórnarinnar?

Aðhald og gagnrýni anarkista í Rússlandi eftir byltingu var barin niður af yfirvöldum og það er ekkert sem bendir til þess að það sama væri ekki uppi á teningnum neins annars staðar þar sem byltingar a la Rússland 1917 eiga sér stað. En það er ekki þar með sagt að aðhaldið og gagnrýnin sem VV mælir svo sterklega með eigi þá ekki að eiga sér stað. Þvert á móti þarf aðhaldið að vera mun öflugra! Anarkistar mega ekki verða broddlausir og passífir þegar „wannabe-anarchist-friendly“ stjórnvaldssinnar ná völdum. Í þannig stöðu er jafnvel hvað nauðsynlegast að gefa ekki þumlung eftir.

En leggjum þá þessar tvær hugmyndir VV ofan á hvora aðra; annars vegar hugmyndina um atburðinn byltingu og eftirfylgni hennar, og hins vegar þá hugmynd að þegar komi að byltingunni veðri ofbeldi, löggan veðri brútal og þá verði í lagi að svara af fullum krafti, þá megi henda mólótov kokteilum og gangstéttarhellum og þar fram eftir götunum, en ekkert af þessu megi fyrr en byrjar að demba úr byltingarskýjunum. Má þá ekki búast við því að „eftir“ byltingu sé krafa um friðsemd, jafnvel ekkert andóf gegn eftirbyltingar-stjórnskipaninni fyrr en byrjað er að senda anarkista í útrýmingarbúðir og sauma úr þeim regnstakka? Hvernig er annars ákveðið hvað byltingarástandið er, hvernig það lyktar, hvernig það lýtur út, hvenær það er raunverulegt og hvenær ekki?

Mannkynssagan sýnir að í það minnsta frá upphafi siðmenningarinnar hafi mannfólkið ekki lifað við frið heldur hafa alltaf geisað átök. Ekkert bendir til þess að annar veruleiki sé raunverulegur á meðan mannfólkið býr á þessari plánetu. Auðvitað hafa hér og þar sprottið upp kommúnur, jafnvel í stærri sniðum en sem eitt heimili; samfélög á borð við Kristjaníu í Kaupmannahöfn og frumhippa samfélagið í Ascona, suður Sviss á fyrstu tveimur áratugum tuttugustu aldarinnar, til að nefna tvö af fjöldamörgum. En þessi samfélög hafa alltaf verið umvafinn kerfinu sem þau berjast gegn og fæstum þeirra tekist að breiða úr sér að einhverju ráði. Yfirvöld hafa herjað gegn þeim og brotið þau niður og þó íbúar sumar þeirra, t.d. Kristjaníu, hafi barist hetjulega á móti, virðist ekkert geta komið í veg fyrir að þessi samfélög – sem eru fordæmi að betra samfélagi á sama tíma og þau eru betra samfélög – falli á endanum fyrir hendi kerfisins.

Og við sjáum það sama gerast þegar ráðist er gegn „frumstæðum“ samfélögum og þau lögð í rúst í nafni framfara. Allt sem er „öðruvísi“, allt sem syndir gegn straumnum, fær að vera í friði þangað til það hentar ríkjandi kerfi og menningu ekki lengur. Um leið og eitthvað alternative stendur í vegi framfaranna, t.d. þegar sjálfbært og friðsamlegt samfélag stendur á hráefni sem siðmenningin þarfnast til að halda áfram að stækka og yfirgnæfa, er það fjarlægt. Fyrstu tilraunir eru oft friðsamlegar, pólítísk rétthugsandi framkvæmdar til þess að halda góðri ímynd, en þegar spyrnt er á móti fellur glansgríman og eðlislægt ofbeldið tekur á sig óhulda mynd.

Í kjölfar þessa er kominn tími til að útskýra fyrir fullt og allt skoðun og skilning okkar sem komum að Aftöku á hugmyndinni. Þannig verður ljóst (þó það hefði átt að vera þá miðað við nánast tveggja ára samfelld skrif á þessari síðu) að anarkismi er ekki ein hrein hugmynd og að baki henni stendur ekki ein samheldin hreyfing, heldur ótrúlega fjölbreytt flóra anarkista.

Aftaka segir því:
Það verður aldrei friður! Maðurinn er átakavera og á meðan hann býr á þessari jörð verða átök. Það verða alltaf einhverjir sem vilja ráða yfir öðru fólki, yfir öðrum lífverum sem þeir hinir sömu telja óæðri, yfir náttúrunni sem veitir okkur allt það sem við þurfum til að halda í okkur lífi. Og til þess að ná og viðhalda þessum yfirráðum beitir þetta fólk ofbeldi, eða beitir fyrir sér undirmönnum sem svo beita ofbeldi. Ríkjandi kerfi og menning – siðmenningin svokallaða – byggist á stigveldisskilgreindu og samþykktu ofbeldi.

Engin einn atburður, engin ein bylting kemur til með að vinna bug á þessu kerfi og menningu, og sama hversu langt andófið gegn henni kemst kemur aldrei að þeim tímapuntki að við getum sest niður, sátt við okkar verk og sagt að nóg sé komið, byltingunni sé náð. Það verða alltaf átök.

Þar sem siðmenningin er ósálfbær kemur hún til með að hrynja og við getum hjálpað til við að gera fallið lægra. En á meðan við búum við hana – og við munum aldrei verða óflekkuð af henni, sama hversu mikið við leggjum á okkur til þess – verðum við að skapa okkar eigið innan hennar, verja það með klóm og kjafti og stuðla að mestri mögulegri útbreiðslu. Óhjákvæmilega erum við með í átökunum og ættum aldrei að gefa eftir.

Ríkjandi ástand er ofbeldisfullt og á meðan það ríkir er aldrei ástæða til að bíða eftir byltingarandanum og fyrst þá samþykkja að ofbeldi sé réttætanlegt tæki valdleysingja. Það þýðir ekki að ofbeldi sé alltaf eina og rétta lausnin við öllu, heldur að friðsemd sé ekki alltaf eina og rétta lausnin við öllu.

Að lokum… (því þetta er orðið svo langt)
Undir lok skrifa sinna sér VV sig knúinn til að segja frá því að hann hafi „horft upp á sjálfskipaða fulltrúa anarkista berja unglingsstrák í miðjum mótmælum fyrir að tala við lögregluþjón, brenna örfáar eigur fátæks fólks í nafni „byltingar“ sem er ekkert annað en uppþot blindfullra pönkara sem hafa misst samastað sinn og horft á sjálfumglaða aktivista berja í útrétta hönd fólks sem vantar haldreipi en grípur alls staðar í tómt, einnig hjá anarkistum.“

Það er engin ástæða til að svara þessum einstaka atriðum of ítarlega. Það er fúllt að sjálfskipaðir fulltrúar anarkista berji einhvern fyrir að tala við lögregluþjón í mótmælum, frekar en að beina orkunni að því að koma löggunni úr mótmælunum. Það er þó ekki þar með sagt að við séum eitthvað fylgjandi því að talað sé við lögregluna. Einhverjir anarkistar vinna með löggunni og eiga reglulega vinalegt „chat“ við lögreglumenn, á meðan aðrir eru í ólöglegri andspyrnu við kerfið – á götunum, neðanjarðar eða hvort tveggja – og sumir eru einhvers staðar þarna á milli. Í tilviki tveggja síðari „hópanna“ gæti ekkert jákvætt komið út úr góðlátlegu hjali við lögreglumenn, nema það sé tilraun til að gefa lögreglunni ranga mynd af sér. Og það eru mýmörg dæmi um það að vinalega „chatið“ verði svo vinalegt að á endanum komi það öðru fólki í örlítið minna vinalega stöðu.

Þessi upptalning VV á voðaverkum anarkista þjónar litlum tilgangi. Hvað meinar hann með þessu? Gerðust þessir hlutir á Íslandi eða annars staðar? Það skiptir máli, því upptalninguna setur hann svo í samhengi við fullyrðingu sína um skort „íslenskra“ anarkista á raunveruleikatengingu? Og jafnvel þó svo væri, segja þessi einsdæmi eitthvað um hugmynda- og aðferðafræði róttækra, herskárra og uppreisnasinnaðra anarkista? Nei, ekki neitt!

Hafi einhverjir blindfullir pönkarar – sem hafa auðvitað alveg jafn mikinn rétt á því að reiðast þegar þeir missa samanstað sinn eins og reglusamir kennarar, leigubílstjórar eða læknar – eyðilagt eigur örfáar eigur fátæks fólks virðast þeir hinir sömu ekki haft mikla tilfinningu fyrir því sökum hverra þeir misstu samanstaðinn. Og aktívistarnir sem slegið hafa á útréttar hendur hafa örugglega margir misst af því að kynnast frábæru fólki í svipuðum hugleiðingum um þeir sjálfir; fólk sem gæti komið til með að gera líf þeirra og andóf líflegra, betra og áhrifaríkara. En við sjáum ómögulega hvernig það tengist umræðunni um hvort obeldi og skemmdarverk séu réttlætanlegar andófsaðferðir, eða hvort þær séu „rangar“ og þeir sem beiti þeim gefi „ranga“ mynd af skoðanasystkinum sínum.

Greinin enda svo á þeirri fullyrðingu að það skipti engu máli hvort „þjóðfundurinn sé anarkískur, hvort þjóðaratkvæðagreiðsla um Icesave sé blekking þjóðrembusinna, hvort heimavarnarliðið sé skipulagt eftir hugmyndum um concensus-ákvarðanatöku“ heldur „hvernig við bregðumst við þessum augljósu skrefum í átt til anarkísks samfélags“ og veltir því svo upp hvort það sé gert með „uppbyggilegri og jákvæðri gagnrýni“ eða „gegndarlausu niðurrifi og besserwisser-hætti.“

Þó við sjáum ekkert í áttina við að vera anarkískt við þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem meirihlutinn ræður, og þó InDefence hafi ekki einu sinni þurft að afhjúpa þjóðrembuna með „Við lítum ekki út eins talíbanar“ herferðinni sinni, og þó þjóðfundurinn muni að öllum líkindum ekki hafa nein áhrif á það hvernig ofbeldi og eyðilegging siðmenningarinnar viðhelst og heldur áfram að aukast dag frá degi… þá erum við sammála því að mestu skipti að bregðast við þessu – bregðast við öllu því sem gerist í samfélagi manna – og velta því fyrir okkur hvernig best sé að bregðast við. Það eru jú að miklu leyti það sem gerst hefur á þessari síðu síðustu tvö árin!

Þau sem ekki hafa játað bókstafstrúna á friðsama andspyrnu eru heppin, því þau hafa úr svo miklu að velja. Stundum hentar best að tala saman, beita uppbyggilegri gagnrýni, jafnvel rífast svolítið og rökræða, skiptast á skoðunum eins og Aftaka og VV gera þessa dagana. Í öðrum tilfellum virðist gegndarlaust niðurrif henta betur. Eða eldur og grjót, stundum málning eða skyr. Eflaust eru fjöldamótmæli oft til góða og stundum þarf bara að safna undirskriftum. Stundum hefur það virkað vel að brenna útsendingarkapla en í önnur skipti hefur þótt skemmtilegra að yfirtaka atburði og samkomur. Og ef við lítum til baka hefði kannski einhvern tímann verið hollt að hlusta á „besserwissanna“ sem VV er svo illa við. Hefði það nokkuð verið slæmt ef „besserwissarnir“ sem börðust gegn því að Hitler kæmist til valda í Þýskalandi hefðu fengið ögn meira vægi en raun var?

Að algjörum lokum…
…mælum við með því að fólk leiti sér uppi ljóðið At The Hanging Of The Last Of The Career Politicians, lesi það og taki svo þátt í verðlaunagetraun Aftöku: Ritstjóri hvaða vefsíðu er höfundur þess?

16 Litlir Negrastrákar:
  1. Vésteinn Valgarðsson segir, þann :

    Ég er ekki vanur að sverja af mér eitthvað sem enginn hefur sakað mig um, en þar sem þessi höfundur hefur sama fangamark og ég, þá vil ég að það komi fram að ég er ekki höfundur þessarar greinar. Svona, áður en einhverjum dettur það í hug…

  2. Vignir Valdimarsson segir, þann :

    Vésteinn minn,
    þú hefur eflaust aldrei legið undir grun. En gott að hafa þetta á hreinu, því annars hefðu Aftöku sveitir bandbrjálaðra anarkista herjað á þig…

  3. Nonni segir, þann :

    Tl;dr

    Nei, djók. Þetta var ótrúlega þarft svar. Mér fannst greininn hans VV frábær, þó hún væri kannski heldur ósanngjörn í garð elsku bestu aftöku. En þið bendið á ansi marga gloppótta punkta í henni, sérstaklega þótti mér punkturinn um ofbeldi fyrir og eftir “hina einu sönnu byltingu” góður. Skáletraða manifestóið var líka mjög fínt, og skýrir vel afstöðu aftöku.

    Ég er í sömu sporum og VV að þykja skemmdarverkadýrkunin (og sérstaklega lof ofbeldis) á aftöku stundum fráhrindandi og kjánaleg, en það er alveg rétt, þetta með að ofbeldi heitir ekki ofbeldi nema þegar það beinist upp á við.

    Mér finnst að fyrir öllum skemmdarverkum verði að vera skýr ástæða, sem utanaðkomandi geta samsamað sig við. Annars tel ég mikla hættu á að fólk einangrist í einhverri ídeólógíu.

    Hver er markhópur aftöku? Eru það upphrópunarglaðir anarkistar, sem halda því fram að þeir ætli að kveikja í héraðsdómi, og “eyða” þingmönnum, en fara svo bara að rúnka sér yfir riotporni á netinu? Eða er það vonsvikið fólk sem er að átta sig á því að allir flokkar eru eins og það skiptir engu máli hver er á þingi, útkoman verður alltaf sú sama?

    Margt að hugsa um hér. Ætla að reyna að koma minna böggluðum athugasemdum út úr mér fljótlega. Kannski.

    Bendi að lokum á þessa grein, sem báðar hugmyndafræðilegar fylkingar mega taka til sín:
    http://www.crimethinc.com/texts/rollingthunder/insurrection.php

  4. Nafn segir, þann :

    ef þetta er sá hinn sami VV og hefur áður skrifað bókagagnrýni ofl. á Andspyrnuvefinn – þá má sá raðníðingur líta í sinn eigin barm áður en hann fer að gaspra um meint ofbeldi/ofbeldisþrá annarra og áður en hann fer að samsama sjálfan sig með “frelsis-, réttlætis- og jafnréttishugsjónum”

  5. Nonni segir, þann :

    Skemmtilegar dylgjur hjá þér, Nafn. Nú er ég mjög forvitinn að vita um hvað málið snýst nákvæmlega. Býðurðu upp á það?

  6. Þorri Almennings segir, þann :

    Þessi Aftökugrein væri sterkari ef viðkomandi hefðu athugað heimildir Villa sem eru auðvitað engar. Það er til dæmis fjarstæða að halda því fram að Anarkistar sem sigruðu her og lögruglu m.a. í Barcelona við uppreisn herforingja í Spænsku byltingunni hafi sigrað vegna liðsinnis Guardia Civil.
    Þessi Villi friðsami ætti kannski að kynna sér sagnfræði áður en hann setur fram fullyrðingarunu í næstu bullgrein?
    Það var einmitt þegar kommúnistar börðu niður byltinguna fyrir smáborgaranna, sviku og stungu anarkista í bakið á meðan þeir börðust á vígstöðvunum. Sem samvinna hófst við lögrugulu og her og lögruglu- og valdvæðing hófst er leiddi til ósigurs byltingaraflanna.

    Lögruglur sem myndar varnarlínu í kringum glæpsamleg valdmenni og stjórnmálaskepnur þarf að útrýma og ekki síst fjölskyldum þeirra einnig. Vegna þess að að við viljum ekki að svínavísusinn fjölgi sér og breiðist út. Búningabullum valdsins ber að þjást og fá hægan kvalafullan dauðdaga svo fólk geti lifað í sæmilegri sátt.
    Valdbeiting er ofbeldi (þess vegna and-anarkísk) og því þarf fyrst að slíta í sundur og eyða valdsinnuðu ofbeldisöflunum til að skapa sæmilegan frið fyrir afskiptum stjórnvaldsins og ofbeldis- og glæpagengja valdstjórnarinnar.

    Við krefjumst réttlætis sem leiðir til friðar.

  7. Nonni segir, þann :

    Þorri,
    ég hef ekki lesið sömu grein og þú, því ég varð hvergi var við þá fullyrðingu að anarkistar hafi sigrað vegna liðsinnis Guardia Civil.

    Annað, finnst þér svo virkilega að þurfi að “útrýma” því fólki sem er svo skert að það vilji vera löggur? Og fjölskyldunum þeirra líka? Það er nefnilega það!

    Ætlar Þorri að standa við stóru orðin og draga fram riffil næstu viku og byrja að plaffa? Eða er það ekki nógu hægt og kvalarfullt? Kannski hann skjóti þau bara í magann…

    Ég veit ekki alveg hvað er besta leiðin til að losna við þann trafala sem hlýst af löggunnu, en ég sé ekki fyrir mér að ég muni hafa samvisku til að drepa fólk í þeim tilgangi.

  8. Vésteinn Valgarðsson segir, þann :

    Það er líka sama hvað maður drepur marga, ef kerfinu er ekki breytt þá leysist vandinn ekki. Þvert á móti: Ef kerfinu er breytt sé ég ekki að það eigi að þurfa að drepa einn einasta.

  9. aftaka segir, þann :

    Vésteinn,
    ef þú ætlar að fara að drepa einhverja í nafni byltingarinnar er eins gott að þú sjáir til þess að líkami Björns Okkar Bjarnasonar skemmist ekki alvarlega.

    Hann má ekki vera of tættur í formalíninu á Þjóðminjasafninu.

  10. Dr. Destouches segir, þann :

    Fyrir nokkrum árum þegar ég var enn kandídat sá ég í lækningasafni í Frakklandi skaðræðisstóra tegund af endaþarmsormi.

    Þetta var nokkuð óþægileg upplifun. Ekki vegna þess að ég kippi mér upp við hina ríkulegu fjölbreytni lífsforma á henni jörð okkar, annars væri ég varla læknir lengur, heldur vegna þess hve njálgurinn bar óhuggulega mikinn svip af Birni nokkrum Bjarnasyni.

    Ef til vill ætti Sjálfstæðisflokkurinn að festa kaup á þessu specímeni, eins og íslenska ríkið Geirfuglinn forðum. Það eru aðeins fjögur ár í að Björn verður sjötugur…

  11. sdf segir, þann :

    Þorri Almennings: Þú byrjaðir ágætlega en misstir síðan alveg allt kredabilití. Stundum verður fólk að læra hvenær það á að hætta – morð á fjölskyldum lögregluþjóna er svo far off fasista hugsunarháttur að það er engin leið að tolereita svona rugl.

  12. sdf segir, þann :

    Dr. Destouches: lol. Vel leikið, vel leikið.

  13. þorri Almennings segir, þann :

    Svar til sdf: Þú illskilur eitthvað. Hér var ekki skrifað um að myrða einn eða neinn, heldur nauðsyn þess að útrýma svínavírusnum. Það þarf ekki að fara fram með aflífun enda hefur engin rétt til þess að svipta aðra mannveru lífi þótt ríkisvaldið stundi það á hinn ógeðslegasta hátt.

  14. þorri Almennings segir, þann :

    Annað svar til Nonna: Guardia Civil var aðal og hataðasta ruglan í Barcelona á þessum tíma. Ég man ekki betur en VV skrifaði um samvinnu anarkista við lögruglu sem hefði gengið til liðs við þá gegn uppreisnaröflum hersins og þess vegna hefði hægri öflunum ekki tekist ætlunarverk sitt þar. Það var skrifað eftir minni en ég mun líta á bullið aftur og bera saman við heimildir. Svara þér því betur síðar þegar ég nenni þessu.

  15. Skorrdal segir, þann :

    @Dr. Destouches:

    SNILLD! :D Hehehehe… Verst að það er ekki til mynd af þessum ormi; væri gaman að sjá hana, þótt svo ég fái æluna upp í kok þegar ég horfi framan í BjBj.

  16. Dádýr segir, þann :

    Fyrir utan sagnfræðilegu rangfærslurnar er það sem er asnalegast við þessi skrif VV að hann er greynilega krati innst inni í hjarta sínu.

    Setjum þennan VV t.d. niður í Grikklandi meðal anarkista”félaga” hans þar.

    Ef mið á að taka af orðræðu VV er allt að baraáttuaðferðum félaga hans í Aþenu. Reyndar sé ég ekki betur en að VV muni lenda í stökustu vandræðum með hvoru megin götuvígjann hann fengi að vera óáreyttur. Já, VV greyið gæti þurft á “verndun” löggunnar að halda.

    En til allrar hamingju, VV vegna, býr hann ekki í Grikklandi þar sem anarkistarnir eru ennþá herskárri en hér.

    Nei, hér fer fólk mjúkum höndum um vömb VV, þó svo að hann sé svikari í eðli sínu þá nennir einginn að sparka í hann.

    Hér á landi eru kratar látnirkomast upp með allt, því miður.

Aftaka er knúin af WordPress.
RSS: Færslur/Viðbrögð
Log in